museenl

Het ’’Centre de découverte du Vicinal’’

Een levend museum dat de geschiedenis van de buurtspoorwegen weergeeft.

De geschiedenis in het kort

Het museum is gevestigd op het terrein van het vroegere station Thuin Ouest en maakt deel uit van de voormalige lijn109 van de NMBS, die liep van Mons naar Chimay. Het reizigersvervoer werd gestaakt in 1964, maar de lijn bleef intact voor goederenvervoer ten behoeve van de suikerfabriek in Donstienne. In de jaren ‘80, hield dit vervoer op en is de lijn verlaten. Toch reden er van tijd tot tijd bijzondere treinen, onder andere ter gelegenheid van de verschillende festivals die door de ASVi werden georganiseerd. Bij die gelegenheden werd de lijn bereden door een spoorauto van de NMBS serie 46 en door locomotief no. 808, een normaalsporige stoomlocomotief van de buurtspoorwegen. In 1992 zou de lijn opgebroken worden. De ASVi organiseerde toen een laatste excursie per spoorauto. In februari 1993 begon het omsporen.

Het normaalspoor op het stationsemplacement werd omgebouwd tot de spoorbreedte van de buurtspoorwegen. Er werd een wissel geplaatst in de rue de la Couture en op de spooroverweg werd het treinspoor vervangen. Aangezien de lijn van de NMBS uitgerust was met metalen bielzen, was het mogelijk om deze te hergebruiken zonder ze te verplaatsen. Er hoefde slechts een railstaaf opgeschoven te worden om meterspoor te verkrijgen. Toen deze conversie uitgevoerd was, moesten wij wissels plaatsen voor de toegang tot de werkplaats en het museum. De eerste wissels die wij kregen, kwamen van de lus van de Expo1958 in Brussel, het gemengd wissel normaal/meterspoor komt uit Marcinelle Hauchies en de andere wissels zijn gedemonteerd uit de vroegere buurtspoornetten van Charleroi en het Centrum.

Het werk aan de nieuwe stelplaats begon in 1996. Het gebouw werd uitgevoerd als werkplaats, maar diende de eerste tijd ook als museum. Dit grote werk was om financiële redenen pas klaar in 1997. De afwerking vond plaats in 1998, met de bouw van een put voor onderhoud van de trams en eindigde in 1999 met spoorleggen en het storten van de betonnen vloer. Vanaf juni 1999 konden er trams in het gebouw worden ondergebracht. In die junimaand was er veel activiteit om de komst van de belangrijkste museumstukken voor te bereiden : de trams ! De PCC kwam als eerste. Deze werd snel gevolgd door mr. 9073, stoomloc 303 en aanhangrijtuig 1853. De openstelling voor publiek was gepland op 4 juli, maar er was nog veel werk te doen. Er waren nog te weinig sporen en we hadden nog steeds geen 600 V om onze trams te laten rijden.

De bouw van het onderstation begon in februari 2000. Het elektrische gedeelte (Transformator) werd besteld bij AEG terwijl wij een gelijkrichter en twee onderbrekers voor 600 V konden gebruiken uit het onderstation Binche (vroegere lijn 90). Het elektrificeren van de sporen op het emplacement begon in februari 2001. De bovenleiding zal het mogelijk maken om op 600 V te rijden met trolleystang of met pantograaf.

Dankzij een EG subsidie “FEDER” van 1,1 milioen Euro, kan het tweede gebouw van het “Centre de découverte du Vicinal” het licht zien. De ASVi moet hoe dan ook de eigen bijdrage in de bouwkosten van 110.000 € betalen. Deze bijdrage zal worden bekostigd uit giften en diverse inkomsten. De bouw van dit gebouw begint eind 2001 en duurt tot eind 2002. Er worden weer sporen gelegd en de zo lang verwachte stroomtoevoer is klaar. Er worden proefritten gehouden met de elektrische motorwagens. Op 1 juni 2003 wordt voor het eerst elektrisch gereden. Die winter is een geschikte tijd om de aankleding van het museum in orde te maken. Materieel dat in de werkplaats staat, wordt verplaatst naar het definitieve museum. Vanaf dat moment wordt de werkplaats alleen nog gebruikt voor renovatie van “nieuwe” voertuigen en het gewone onderhoud aan de reeds in dienst zijnde voertuigen. Met een groot aantal transporten worden trams die elders ondergebracht waren, naar Thuin gebracht.

Reeds gerestaureerde wagons kregen een plek in het museum, een aantal dat slechts beperkt herstel nodig had, ging de werkplaats in. Door al deze activiteiten staan er nu 25 trams méér onder dak. In 2004 rijden we elektrisch, het museum is officieel geopend, het merendeel van de spoorwerken op het emplacement is klaar en het festival van 15 augustus kan geslaagd genoemd worden.

En 2010 … (manquant)

Op onderzoek in het museum

Als u ons museum doorwandelt ontdekt u 100 jaar buurtspoorwegen. Te beginnen bij de stoomlocomotief en de daarbij behorende aanhangrijtuigen die een karakteristieke gemengde reizigers/goederentram vormen uit de jaren ’20, tot aan de laatste voor de NMVB gebouwde voertuigen, waarbij u de grote elektrische zgn. Standaard motorwagens ziet en niet te vergeten de spoorauto’s die goederentrams trokken. Als u door de gangen langs de tentoongestelde voertuigen loopt, zult u er sommige van binnen kunnen bekijken en u een beeld vormen van het, soms relatieve comfort uit die dagen. Typische buurtspoor-voorwerpen zullen uw aandacht trekken naar de vitrines waarin thema’s worden behandeld. In de vitrines vindt u rijkrukken, dienstregelingen, biljetten, maar ook diorama’s die het buurtspoor in al zijn vormen in de omgeving laat zien. U kunt ook de vitrine bekijken met elektrische techniek, het schema van een onderstation of de ingewanden van een ‘controller’.

Als u omhoog kijkt zullen vele foto’s, koersborden en richtingfilms uw aandacht trekken. Gedurende uw rondgang zullen affiches op rode achtergrond u wijzen op essentiële gebeurtenissen en ontwikkelingen in de geschiedenis van de buurtspoorwegen, vanaf hun ontstaan tot en met hun ontmanteling. Voordat u langs de boutique loopt, moet u even de traptreden beklimmen naar de tussenverdieping. U heeft er uitzicht op het hele museum en het is voor railenthousiasten ook bijzonder om de daken van de trams te zien. Als u toch op die tussenverdieping staat kunt u ook het magnifieke diorama op schaal 1:87 bewonderen. Dit model geeft de buurtspoorwegen in Brussel weer, met vertrek langs een kanaal en een eindpunt in een Brabants plaatsje.

Vergeet u niet na uw rondgang door het museum even langs de beheerder van de boutique te lopen die u een grote variatie aan boeken, films en diverse voorwerpen kan leveren op buurtspoor-gebied.

Niets kan u er nu van weerhouden in te stappen in de tram die u naar de lage stad (Ville Basse), naar Lobbes en naar Biesme-sous-Thuin zal brengen.